15 yazı
Morgan Housel önce servet biriktirmenin neden matematikten çok davranış meselesi olduğunu anlattı. Ardından daha rahatsız edici bir soruya geçti: Biriktirdiğimiz para hayatımızı gerçekten iyileştirmiyorsa ne işe yarıyor? İki kitap birlikte, zenginlik fikrini baştan düşünmeye zorluyor.
Kontrollü araştırmalar burçlarla kişilik arasında güvenilir bir bağ göstermiyor. Buna rağmen astroloji bazen şaşırtıcı derecede isabetli hissediliyor. Bu çelişkinin arkasında Barnum etkisinden kontrol ihtiyacına, öz-atıftan kültürel öğrenmeye uzanan güçlü psikolojik mekanizmalar var.
Bir nesneyi kırmak, sessizce oturmak ya da sıradan bir hareketi tekrarlamak neden bazen sanat sayılıyor? Performans sanatının garip görünen yüzü; emek sezgisi, belirsizlik, kültürel sermaye, grup aidiyeti, prestij ve para arasındaki görünmez düzeni açığa çıkarıyor.
Carl Jung’un “gölge” kavramı çoğu zaman insanın içindeki kötülük diye anlatılıyor. Oysa mesele daha rahatsız edici: Kendimizde görmeye tahammül edemediğimiz özellikleri yok etmiyor, çoğu kez onları başkalarının üzerine taşıyoruz. Jung’un gölgesi, karanlık tarafımızdan çok, kendimiz hakkında kurduğumuz hikâyenin dışında bıraktığımız kişiliğimizdir.
Yaş ilerledikçe bağışıklık sistemi yalnızca zayıflamıyor; düşük düzeyli bir inflamasyon hali kalıcılaşabiliyor. Yeni araştırmalar, inflammaging’in kalp-damar hastalıklarından kırılganlığa uzanan ortak bir biyolojik kavşak olduğunu, fakat herkeste aynı işlemediğini gösteriyor.
2021’de aile dizimi için umut veren fakat düşük kaliteli kanıtlardan söz ediliyordu. 2026’da tablo çok daha ihtiyatlı. Psikanaliz ve telkin ise başka bir yerde duruyor. Üç yaklaşımın neden aynı anda güçlü hissedilebildiğini, fakat bilimsel olarak aynı ağırlığı taşımadığını inceliyoruz.
2024–2026 verileri, depresyonla bağırsak mikrobiyomu arasında yalnızca korelasyon değil, bazı mikrobiyal gruplar için genetik nedensellik sinyalleri de gösteriyor. Fakat probiyotik ve FMT sonuçları, biyolojik sinyali klinik tedaviye çevirmede hâlâ büyük bir boşluk olduğunu söylüyor.
James Dyson’ın 5.127 prototipi, azmin değil; geri bildirimle ilerleyen denemenin hikâyesidir. Ekonomik baskı altında başarı neden ahlaki bir göreve dönüşüyor ve mutluluk neden her hedefte biraz daha ileriye taşınıyor? Bilim, kör ısrarla dayanıklı ilerleme arasındaki çizgiyi gösteriyor.
Antik Atina insanı şehirden açıkça sürüyordu; modern şirket ise takvimden, bilgiden ve itibardan sessizce siliyor. Mobbing çoğu zaman kötü bir yöneticiden fazlasıdır: Kurumun süreçler aracılığıyla ürettiği, sonra da “performans sorunu” diye kaydettiği bir dışlama düzenidir.
Bir ürün market rafında yalnızca durmaz; göz hizası, renk, karakter ve veriyle karar anını kendi lehine büker. Asıl sorun pazarlamanın varlığı değil, çocukların savunma kapasitesi sınırlıyken bu etkinin raf, ambalaj ve ekran arasında parçalanarak denetimden kaçabilmesidir.
Türkiye’de farklı kimliklerin aynı adalet duygusunda buluşması, klasik siyaset ezberlerinden daha derin bir toplumsal eşiğe işaret ediyor.
Dijital platformların ödül mekanizması, mahremiyeti ve onuru görünürlük uğruna takas edilen birer ticari meta haline getirerek toplumsal kimliği yeniden inşa ediyor.
Modern iş dünyası, "boreout" ve unvan sarmalı arasında sıkışmış durumda. AxonDeep, çalışan bağlılığındaki düşüşün yapısal nedenlerini ve sosyal değerin bu krizdeki çözüm potansiyelini irdeliyor.
Dün meydanlarda birbirine en ağır ithamları yöneltenlerin bugün nasıl omuz omuza durduğunu, ideolojik esnekliğin ve seçmen hafızasının ardındaki siyasal rasyonaliteyi inceliyoruz.
Kronik rahatsızlıkların ardındaki biyopsikososyal dinamikleri inceleyen bu yazı, Dr. Gabor Maté'nin travma ve fizyoloji arasındaki sarsılmaz bağına odaklanıyor.