TikTok ve Instagram’da Görünürlük Uğruna Kendini Pazarlamak
AxonDeep · İnsan ve Psikoloji ·
Dijital platformların ödül mekanizması, mahremiyeti ve onuru görünürlük uğruna takas edilen birer ticari meta haline getirerek toplumsal kimliği yeniden inşa ediyor.
Dijital bir meydanın ortasında, binlerce kişinin gözü önünde, daha önce hiç tanımadığınız birinin mutfak masasına konuk oluyorsunuz. Yaşlı bir amca absürt bir dans sergiliyor, eski bir ekran yüzü geçmişteki saygınlığını piksellerin arasında eriterek hediye dileniyor, bir genç ise hayatının en mahrem travmasını 15 saniyelik bir şarkı eşliğinde sahneliyor. İlk bakışta "insanlar bozuldu" ya da "dünya nereye gidiyor" gib
i sığ serzenişlerle geçiştirilebilecek bu tablo, aslında modern ekonominin en sofistike ve acımasız üretim bandına işaret ediyor. Ortada bir delilik hali yok; aksine, kusursuz çalışan bir piyasa mekanizması var. Bugün TikTok ve Instagram’da tanık olduğumuz "garip içerik" patlaması, bireysel tercihlerin değil, platformların mimari yapısının doğal bir çıktısıdır. İnsanlar artık sadece içerik üretmiyor; bizzat kendi var
lıklarını, dikkat çekmek üzere tasarlanmış birer hammadde olarak algoritmik fırınlara atıyorlar. Dikkat Çarkı: Emeğin Yerini Alan Reaksiyon Geleneksel ekonomi, değeri emek ve zaman üzerinden ölçerdi. Bir zanaatkarın ustalığı veya bir öğretmenin bilgisi, somut bir karşılık bulurdu. Ancak platform ekonomisinde değerin yeni birimi "dikkat"tir. Bu sistemde, izleyicinin videoda geçirdiği her saniye, bıraktığı her yorum ve
hatta attığı her nefret dolu mesaj, platform için aynı altın değerindeki veriyi üretir. Algoritma açısından bir içeriğin kalitesi, etik derinliği veya estetik değeri ikincildir. Birincil soru şudur: "Bu görüntü, kullanıcıyı ekranda tutabiliyor mu?" İşte bu noktada trajik bir kırılma yaşanıyor. Sıradan, makul ve sakin bir anlatı genellikle 300 kişi tarafından izlenirken; saçma, absürt veya utanma eşiği düşük bir perf
ormans 300 bin kişiye ulaşabiliyor. 2026 verileriyle Türkiye'de yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 68,6'sının TikTok'un erişim alanında olduğu bir ekosistemde, bu sayısal fark yalnızca bir istatistik değil, bir hayatta kalma stratejisine dönüşüyor. İnsan beyni dopaminle, platformun yapay zekası ise etkileşim verisiyle beslendiği sürece, "normal" olanın bu rekabette şansı kalmıyor. Statü Erozyonu ve Eski Ünlülerin Dönüşü
mü Dijital sahnenin en dramatik oyuncuları, şüphesiz eski ünlüler.