Yabancı Sermaye Türkiye’de Büyürken Yerli Üretici Neden Sıkışıyor?
AxonDeep · Data & Analitik ·
Türkiye’de yabancı sermayeli şirketler artıyor; mesele yabancının varlığı değil, yerli üreticinin aynı sahaya hangi finansman, ölçek ve güçle çıktığı.
Türkiye’de yabancı sermaye tartışması çoğu zaman iki uç arasında sıkışıyor. Bir taraf meseleyi neredeyse tamamen “ülkeye güven göstergesi” gibi okuyor. Diğer taraf “yerli kaynaklar elden gidiyor” diyerek daha içgüdüsel bir alarma basıyor. İkisi de bir şey görüyor, ama ikisi de tek başına resmi tamamlamıyor. Önce rakamı temizlemek gerekiyor: Türkiye’de bugün “yüzde yüz yabancı sermayeli kaç şirket var?” sorusunun kamu
ya açık resmi istatistiklerde net, tek satırlık bir cevabı yok. Resmi veri daha çok iki ayrı pencere açıyor. Birincisi, uluslararası sermayeli şirketler ; yani ortaklık yapısında herhangi bir düzeyde yabancı sermaye bulunan şirketler. İkincisi, yabancı kontrollü girişimler ; yani karar gücü doğrudan veya dolaylı biçimde yurt dışı yerleşik kişi ya da kuruluşlarda olan işletmeler. Bu ayrım küçük görünür ama sonucu tama
men değiştirir. Çünkü yüzde 5 yabancı ortaklı bir şirketle yüzde 100 yabancı sahipli bir şirket aynı sepete atılırsa analiz bozulur. Ekonomi de zaten en çok böyle bozulur: aynı kelimeyle farklı şeyleri anlatınca. Önce sayı: 86.926 şirket, 11.086 yabancı kontrollü girişim Türkiye Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi’nin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine dayanan güncel özetine göre, Türkiye’deki uluslararası sermayeli
şirket sayısı 2002’de 5.600 iken 2025 yılı ortası itibarıyla 86.926’ya çıktı. Bu, yabancı sermayenin Türkiye’deki şirket varlığı açısından çok ciddi bir genişlemeye işaret ediyor. Aynı kaynak, 2003-2025 döneminde Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırım girişinin yaklaşık 288 milyar dolar olduğunu aktarıyor. Fakat bu 86.926 şirketin tamamı yüzde yüz yabancı sermayeli değil. Bu sayı, içinde yabancı sermaye payı bulu
nan geniş şirket evrenini gösteriyor. Daha dar ve ekonomik anlamda daha keskin gösterge TÜİK’in “yabancı kontrollü girişim” verisi. 2024 sonunda Türkiye’de 11.086 yabancı kontrollü girişim bulunuyor. Bu girişimlerin toplam cirodaki payı yüzde 12,6 , toplam çalışanlar içindeki payı ise yüzde 5,1 . TÜİK’in yıllık sanayi ve hizmet istatistiklerinde 2024 için toplam istihdam 19 milyon 789 bin 7 kişi olarak veriliyor.