Kara Para Affı mı, Döviz Toplama Operasyonu mu?
AxonDeep · Düşünce Yazıları ·
Mehmet Şimşek’in varlık barışı yaklaşımı, kağıt üzerinde “yurt dışındaki varlıkları ekonomiye kazandırma” hedefi taşıyor. Ancak işin özü daha net: Türkiye döviz, rezerv, finansman ve güven arıyor. Sorun şu: Bu tür düzenlemeler doğru denetlenmezse vergi barışı olmaktan çıkar, kara para aklama riski doğurur.
Türkiye’de ekonomi yönetiminin son dönemde yeniden gündeme taşıdığı varlık barışı benzeri düzenlemeler , ilk bakışta teknik bir vergi konusu gibi görünüyor. Oysa mesele sadece vergi değil. Mesele döviz, rezerv, kayıt dışı para, uluslararası güven, kara para ile mücadele ve vergi adaleti meselesi. En basit haliyle soruyu şöyle sorabiliriz: Bir ülke, “paranı getir, düşük vergi öde, sisteme gir” dediğinde bu normal bir
ekonomik politika mıdır, yoksa kara paraya kapı aralamak mıdır? Cevap siyah-beyaz değil. Ama gri alan çok kalın. Varlık barışı ne demek? Varlık barışı, yurt içinde veya yurt dışında bulunan; para, döviz, altın, menkul kıymet, hisse senedi, tahvil gibi varlıkların belirli bir vergi oranı ile sisteme bildirilmesini sağlayan bir mekanizmadır. Devlet bu yolla şunu söyler: “Geçmişte bunu beyan etmemiş olabilirsin. Şimdi g
etir, bildir, düşük vergi öde, sisteme dahil et.” Bu, vergi hukuku açısından bakıldığında bazı ülkelerde uygulanan bir yöntemdir. Yani tek başına “uluslararası hukuka aykırı” demek doğru olmaz. Ancak kritik nokta şudur: Vergi affı başka şeydir, kara para affı başka şeydir. Bir devlet, geçmişte beyan edilmemiş bir varlık için vergisel kolaylık sağlayabilir. Fakat “bu paranın kaynağı ne olursa olsun, getir yeter” diyem
ez. Diyorsa ya da uygulamada buna göz yumuyorsa, mesele artık vergi politikası olmaktan çıkar. Mehmet Şimşek gerçekte ne yapmaya çalışıyor? Bence Mehmet Şimşek’in yaptığı şey ideolojik bir ekonomi politikası değil; oldukça pragmatik bir kriz yönetimi. Daha açık söyleyelim: Türkiye’ye döviz girişi sağlamak, rezervleri güçlendirmek, finansal sisteme para çekmek ve piyasaya güven vermek istiyor. Türkiye ekonomisinin en
hassas damarlarından biri döviz. Kur üzerindeki baskı arttığında enflasyon beklentisi bozuluyor, yatırımcı tedirgin oluyor, şirketler maliyet hesabı yapamıyor, vatandaş dövize yöneliyor. Bu döngüyü kırmak için ekonomi yönetiminin elindeki en önemli araçlardan biri döviz girişini artırmak. Varlık barışı burada devreye giriyor. Yurt dışında bekleyen, şirketlerin veya kişilerin hesaplarında duran, Türkiye’ye dönmeyen pa
ra için bir çağrı yapılıyor: “Gel, seni sisteme alalım. Çok yüksek vergi de istemeyelim.